100 kv.m. maydonga ega birinchi qavatdagi ijara uchun o‘rtacha stavka oyiga kv.m. uchun 40 dollarni tashkil etadi.
"Commonwealth Partnership Uzbekistan" (CMWP) konsalting kompaniyasi 2024 yil uchun Toshkentning savdo (ritel) ko‘chmas mulki bo‘yicha sharhini taqdim etdi. Spot tahririyatda mavjud bo‘lgan tadqiqot bilan tanishdi.
O‘tgan yili Toshkentning savdo ko‘chmas mulk bozori sezilarli darajada kengaydi. Formatli savdo markazlarining umumiy maydoni 478,5 ming kv.m.ga yetdi, bu 2023 yilga (276,5 ming kv.m.) nisbatan 73% ko‘pdir.
2024 yilning eng yirik ochilishi Tashkent City Mall bo‘ldi, u 100 ming kv.m. ijara maydonini qo‘shdi.
Yirik savdo markazlarida o‘rtacha ijara stavkasi 2024 yilda deyarli o‘zgarmadi. O‘rtacha hisobda 100 kv.m. 1-qavatda kv.m. uchun 40 dollardan ijaraga beriladi, ammo joylashuviga qarab, stavkalar kv.m. uchun 15-70 dollar oralig‘ida o‘zgarib turadi.
Hisobotda ijara 100 kv.m. uchun birinchi qavatda hisoblanadi, chunki bunday do‘konlar eng ko‘p talabga ega va savdo maydonlarining asosini tashkil qiladi.
Narxdagi farq savdo markazining sifati, shahardagi joylashuvi, shuningdek, binodagi do‘konning joylashuvi bilan bog‘liq — ko‘p odam yuradigan joylar qimmatroq baholanadi.
Bo‘sh turgan maydonlar ulushi yuqori bo‘lib qolmoqda, ammo yangi savdo markazlari to‘ldirilishi bilan asta-sekin kamaymoqda. Shu bilan birga, CMWP ekspertlari taklifning ko‘payishi sababli kelgusi bir yilda ijara stavkalarining o‘sishini kutmayaptilar.
Xalqaro brendlar O‘zbekiston bozoriga faol kirishni davom ettirmoqda va savdo maydonlarining sezilarli qismini egallamoqda. Uzbekistan Franchising Association ma'lumotlariga ko‘ra, mamlakatda 460 ta franshiza brendi va 13 400 ta franshiza nuqtasi faoliyat yuritadi. 2024 yilda Novikov Group, Sun Group, Papa John’s, Domino’s Pizza, Costa Coffee, KFC va boshqalar bozorga kirib keldi, bu ijarachilar o‘rtasidagi raqobatni kuchaytiradi va sifatli savdo maydonlariga talabni shakllantiradi.
CMWP ekspertlari Toshkentdagi chakana savdo bozorining o‘zgarishda davom etayotganini alohida ta'kidladilar. Savdo markazlari egalari ularni yanada zamonaviy va qulay qilish uchun eski ob'ektlarni yangilamoqda.
Hozirda shaharda 2010-2016 yillarda qurilgan savdo markazlarini modernizatsiya qilish ishlari olib borilmoqda, ularni zamonaviy ijarachilar va tashrif buyuruvchilar talablariga moslashtirish uchun.
Shuningdek, ekologik bozorlar va fresh-bozorlar kabi iqtisodiy savdo formatlariga tobora ko‘proq e'tibor qaratilmoqda, bu yerda xaridorlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishlab chiqaruvchilardan yangi mahsulotlarni topishlari mumkin.
Kelajakda nimalar bo‘ladi
2025 yilda Toshkentda yangi savdo markazlari ochiladi, bu ijaraga beriladigan maydonlarni sezilarli darajada oshiradi. Eng yirik ob'ektlardan biri 77 ming kv.m. ijara maydoniga ega Alfraganus savdo markazi bo‘ladi.
Shuningdek, uchta yirik majmuada yana 89,2 ming kv.m. savdo maydonini foydalanishga topshirish kutilmoqda:
- Piramit savdo markazi — 28,5 ming kv.m.;
- Park In Mall savdo markazi — 24,7 ming kv.m.;
- High Town Mall — 36 ming kv.m.
CMWP ekspertlari Toshkentdagi savdo markazlarining umumiy hajmi 567,7 ming kv.m.ga yetishini kutmoqdalar, ammo bir qator ob'ektlarning 2026 yilga ko‘chirilishi xavfi mavjud.
Keyingi yillarda Toshkentdagi savdo maydonlari hajmi an'anaviy bozorlarni yangilash hisobiga ortishi mumkin. "Askia" va "Yunusobod bozori" savdo rastalarini rekontseptsiyasi va rekonstruksiyasi, shuningdek, gastro va savdo klasterlarini rivojlantirish rejalashtirilgan.
Sifatli savdo maydonlariga talab saqlanib qoladi, ammo mulk egalari o‘rtasidagi yuqori raqobat tufayli ijara stavkalari barqaror bo‘lib qoladi.
Umuman olganda, Toshkentning savdo ko‘chmas mulk bozori faol o‘sishni namoyish etmoqda, ammo yangi taklifning yuqori hajmi va to‘ldirish sur'atlarining sekinlashuvi 2025 yilda ijara stavkalarining o‘sishi bo‘yicha mo‘tadil taxminlarni shakllantirmoqda.
Avvalroq Spot Toshkentdagi ofislar ijara stavkalari bozoridagi yuqori raqobat tufayli pasayishi mumkinligi haqida yozgan edi.
Manba: Spot.uz
Foto: Afisha.uz
