Markaziy Osiyoda qulay sharoitda tabiatda dam olish — glamping mashhurligi ortib bormoqda. O‘zbekistonda bu bozor hali ilk rivojlanish bosqichida. “Infratuzilmadagi kamchiliklarga qaramay, tabiiy va madaniy resurslarning salohiyati investitsiyalar uchun istiqbollarni yaratmoqda”, — deya hisoblaydi CMWP Uzbekistan.
Markaziy Osiyodagi glamping sanoati tabiiy landshaftlar va ekoturizmga bo‘lgan qiziqish fonida barqaror o‘sishni namoyish etmoqda. CMWP Uzbekistan baholariga ko‘ra, 2035 yilga qadar ushbu segmentdagi mintaqaviy bozor hajmi qariyb uch baravar oshib, 29 million dollardan oshadi. Qozog‘iston va Qirg‘iziston ob’ektlar soni bo‘yicha yetakchilikni saqlab qolmoqda — ularning ulushiga Markaziy Osiyodagi barcha glampinglarning taxminan 84 foizi va tushumlarning ham shuncha ulushi to‘g‘ri keladi.
O‘zbekistonda bozor hali ilk rivojlanish bosqichida va o‘ziga xos tabiiy landshaftlar hamda boy madaniy meros tufayli katta salohiyatga ega, deyiladi kompaniya tahlilchilari tomonidan tayyorlangan sharhda. “Gazeta” hujjatni o‘rgandi.
Glamping nima?
Glamping (inglizcha "glamorous camping" — "jozibali lager"dan) — bu tabiatda dam olishni yuqori darajadagi qulaylik bilan birlashtirgan joylashtirish formatidir. Mehmonlarga to‘liq yotoq joylari, vannaxonalari, iqlim nazorati, Wi-Fi va ovqatlanish imkoniyatlari bo‘lgan ixcham modulli yoki karkasli uylar, kapsulalar yoki chodirlarda qolish taklif etiladi. Barqarorlik kontseptsiyasining muhim qismi hisoblanadi: qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish, suvdan oqilona foydalanish, ekologik toza materiallardan foydalanish va chiqindilarni boshqarish.
Glampinglarning mashhurligi ekologik va “sekin” turizmning global tendensiyasi bilan bog‘liq. Sog‘lomlashtirish amaliyotlari qo‘shimcha talabni shakllantiradi: yoga bilan reabilitatsiya, spa va raqamli detoks.
Hisobotga ko‘ra, 2025 yilda dunyo bo‘yicha glamping bozori 3,8 milliard dollarni tashkil etgan va 2030 yilga qadar 6,2 milliard dollargacha o‘sishi mumkin. Segmentning asosiy auditoriyasi (taxminan 45%) 18 dan 32 yoshgacha bo‘lgan yoshlardir. Glampingni ijtimoiy tarmoqlar va ta’sirchan marketing orqali targ‘ib qilish bunda muhim rol o‘ynadi.
Markaziy Osiyoda glamping 2025 yilda
Markaziy Osiyo glamping bozorida Qozog‘iston va Qirg‘iziston hukmronlik qiladi — ushbu ikki mamlakat ulushiga barcha ob’ektlarning taxminan 84 foizi to‘g‘ri keladi.
O‘zbekiston, tahlilchilarning fikriga ko‘ra, rivojlanishning ilk bosqichida. Tojikiston bozori kichik va hali boshlang‘ich darajada — mamlakatda faqat bitta glamping taklifi (Paramount Journey) aniqlangan, u paket tur sifatida faoliyat yuritadi.
Glamping turlari orasida yurg‘ilar yetakchi o‘rinni egallaydi — umumiy taklifning deyarli uchdan bir qismi. Ulardan keyin gumbazlar va A-Frame uylari (tik tomga ega uchburchak yog‘och konstruksiyalar) mashhur. Safari chodirlari va ixcham Pod modulli uylari kuchli ikkilamchi segmentni tashkil qiladi, Bell Tent (markaziy tayanchli qalin matodan yasalgan chodirlar) va kapsulalar esa hali mintaqa uchun kichik variantlar bo‘lib qolmoqda.
CMWP Uzbekistan tahlilchilarining prognozlariga ko‘ra, Markaziy Osiyoda glamping bozori 2025 yildagi 11,1 million dollardan 2035 yilga qadar taxminan 29,3 million dollargacha o‘sadi. Qozog‘iston mintaqaviy lider maqomini saqlab qoladi, bozor hajmini 5,16 milliondan 13,77 million dollargacha oshiradi. Undan keyin Qirg‘iziston 4,44 milliondan 11,84 million dollargacha o‘sish prognozi bilan, va O‘zbekiston esa 1,45 milliondan 3,87 million dollargacha ko‘rsatkichlari oshadi.
O‘zbekistonda glamping: bugungi bozor
O‘zbekistonda glamping bozori rivojlanishning boshlang‘ich bosqichida va hali ham tarqoq holatda. Uning shakllanishiga yordam beruvchi asosiy omillar turli tabiiy landshaftlar va tarixiy yodgorliklardir.
“Tabiiy va madaniy resurslarning ishlatilmagan salohiyati, turizmning o‘sishi va “birinchi bo‘lib kirish” maqomi infratuzilmadagi kamchiliklarga qaramay, investitsiyalar uchun istiqbollarni yaratmoqda”, — deyiladi kompaniya hisobotida.
Bugungi kunda mamlakatda yettita asosiy glamping joyi faoliyat yuritmoqda, ularda bir kecha-kunduz turishning o‘rtacha narxi 113 dollarni tashkil etadi. Ularning orasida Chimyon va Nurota tog‘lari, Qizilqum cho‘li, Orol dengizi yetakchi hisoblanadi.
Bozorda joylashtirish takliflari cheklangan. An’anaviy yurg‘ilar barcha ob’ektlarning 86 foizini tashkil qiladi. Mamlakatda faqat bitta A-Frame uyi ro‘yxatga olingan.
Qulaylik darajasi va infratuzilma ob’ektga qarab farq qiladi. Glamping hududlarida ko‘pincha basseynlar, saunalar, barbekyu zonasi, piknik maydonchalari, umumiy oshxonalar va o‘yin maydonchalari mavjud.
Mavjud dam olish turlari glampingning geografik joylashuvi bilan bog‘liq. Tog‘li hududlarda tashrif buyuruvchilarga piyoda sayohatlar, paragliding, otda sayohatlar va kanat yo‘lida sayohatlar, qish mavsumida esa chang‘i va snoubordda uchish taklif etiladi. Cho‘l hududlarida Jizzax va Qizilqumda velosipedda sayohatlar, tuyada sayohatlar, qumtepalarda ekskursiyalar va tuni osmonni kuzatish mashhur.
Qoraqalpog‘istondagi ob’ektlar Ustyurt platosi, Orol dengizining qurigan tubi, kemalar qabristoni va tashlandiq aholi punktlariga kompleks turlar taklif etadi. Qo‘shimcha madaniy dastur ko‘pincha o‘ziga xos muhitda yashash, mahalliy mehmondo‘stlik an’analari bilan tanishishni o‘z ichiga oladi.
Qo‘shni mamlakatlarda glampingning rivojlanishi
Qozog‘iston Markaziy Osiyodagi eng rivojlangan va xilma-xil glamping bozorini tashkil etadi. 2025 yilda glampingdan tushgan daromad 5,16 million dollarni tashkil etdi. Sektor ultra-lyuks joylashtirish va yirik shaharlar aholisining tabiatga qisqa muddatli sayohatlariga qaratilgan.
Bugungi kunda mamlakatda 23 ta asosiy joy faoliyat yuritmoqda, ularda bir kecha-kunduz turishning o‘rtacha narxi 123 dollarni tashkil etadi. Yetakchi ob’ektlar Olmaota tog‘ etaklarida, Kolsoy va Kayindi ko‘llari hududida, shuningdek, Oqmo‘la viloyatining qarag‘ayzorlarida joylashgan. Olmaota va Ostona yaqinidagi rivojlangan infratuzilma va qulay logistika operatorlarga dam olish kunlari ichki turizmni, shuningdek, boy xorijiy mehmonlarni faol jalb qilish imkonini beradi.
Qozog‘iston taklifining o‘ziga xosligi ob’ektlarning yil davomida ishlashini ta’minlaydigan joylashtirish formatlarining xilma-xilligidir. Glampinglarning qariyb 40% bir vaqtning o‘zida bir nechta turdagi konstruksiyalarni birlashtiradi: gumbazlar, safari chodirlari, Pod uylari va yurg‘ilar. Shu bilan birga, faqat Qozog‘istonda kottejlar keng tarqalgan bo‘lib, ular tabiatda dam olishni mehmonxona qulayligi bilan birlashtirgan holda an’anaviyroq yashashni ta’minlaydi.
Qozog‘iston bozori Olmaota tog‘ klasteri (Medeu, Shimbuloq), Kaspiy dengizi qirg‘og‘i hududlari, Burabay milliy bog‘i va Tamerlik kanyonidagi joylar hisobiga o‘sish salohiyatiga ega.
Qirg‘iziston Markaziy Osiyodagi eng tez rivojlanayotgan glamping bozorini tashkil etadi, yillik taxminiy daromadi esa taxminan 4,44 million dollarni tashkil etadi. Mamlakatda 22 ta joy faoliyat yuritmoqda, ularda bir kecha-kunduz turishning o‘rtacha narxi 115 dollarni tashkil etadi, ularning rivojlanishi ekoturizm va ijtimoiy tarmoqlar orqali targ‘ibot hisobiga faol qo‘llab-quvvatlanmoqda.
Asosiy ob’ektlar Isiqko‘l ko‘li atrofida, Bishkek va Chuy viloyatida, shuningdek, Chon-Kemin vodiysida joylashgan. Taklif tarkibida an’anaviy yurg‘ilar (38%), A-Frame uylari (21%) va gumbazlar (17%) yetakchi hisoblanadi. Kapsulalar o‘sayotgan kichik segmentni (14%) tashkil qiladi.
Ko‘pgina ob’ektlarning infratuzilmasi issiq buloqlar, saunalar, yoga va spa muolajalari uchun zonalar bilan jihozlangan. Mavsumga qarab, dam oluvchilarga piyoda, otda va velosipedda sayohatlar, paragliding, qishda esa chang‘i, frirayding va xeli-ski mavjud. Madaniy tarkib ko‘pincha pazandachilik master-klasslari, folklor shoulari, an’anaviy burgut bilan ov qilish va qimiz bilan davolash seanslarini o‘z ichiga oladi.
O‘ziga xos ko‘chmanchi an’analar, raqamli detoks dasturlari va faol dam olish imkoniyatlarining kombinatsiyasi Qirg‘izistonning o‘sib borayotgan xalqaro tan olinishiga ega istiqbolli turistik yo‘nalish sifatidagi mavqeini mustahkamlaydi.
