Oʻzbekistonda savdo qanday oʻzgarmoqda?
InfoLine maʼlumotlariga koʻra, Oʻzbekistonda 2024-yilga kelib chakana savdoda savdo markazlarining ulushi atigi 13% ni tashkil etdi (taqqoslash uchun: Qozogʻistonda – 30%), bozorlar esa 85% ulushni saqlab qolmoqda (Qozogʻistonda – 58%). Ammo Oʻzbekiston poytaxtidagi sifatli savdo maydonlarining hajmi jadal oʻsmoqda.
2024-yilda Toshkentda CMWP Uzbekistan baholashiga koʻra, 478,5 ming kv.m yangi ijaraga yaroqli maydon (GLA) paydo boʻldi – bu 2019-yilgi koʻrsatkichdan 3,5 barobar koʻp. 2025-yilda esa Toshkent savdo maydonlari bozoriga yana 100 ming kv.m GLA qoʻshiladi.
Hozirda CMWP Uzbekistan maʼlumotlariga koʻra, Toshkentda har ming aholiga 170 kv.m sifatli savdo maydoni toʻgʻri keladi. Bu Olmaotiga nisbatan 2,6 barobar kam.
CMWP Uzbekistan maʼlumotlariga koʻra, Toshkentdagi yirik savdo markazlarida (savdo markazining birinchi qavatida 100 kv.m maydon) ijaraga olishning indikativ stavkasi soʻnggi besh yil ichida oʻrtacha yillik 11% ga oʻsdi. Agar 2019-yilda u 24 dollar boʻlgan boʻlsa, 2024-yilga kelib u 41 dollar/kv.m ga koʻtarildi.
«Respublikaning barqaror iqtisodiy oʻsishi (YAIMning prognoz qilinayotgan oʻsishi – 2025-yilda 6%), mamlakat aholisining oʻsib borayotgan soni (yillik aholi oʻsishi 2,2%) va hali ham raqobat darajasining pastligi Toshkent bozorini xorijiy tarmoq chakana sotuvchilari uchun jozibador qiladi», — deydi CMWP Uzbekistan maslahatchisi Amal Xaitov.
Ammo mamlakatda haqiqatan ham yirik savdo markazi (TRC) hali bitta – Tashkent City Mall (103 ming kv.m). Qolgan TRC maydonlari – 16 dan 26 ming kv.m gacha. Bundan tashqari, Amal Xaitovning soʻzlariga koʻra, xorijiy chakana sotuvchilar bozorga kirishdagi muammolar qatorida sifatli omborxona maydonlarining yetishmasligi, viloyatlarda logistikani tashkil etishdagi qiyinchiliklar va bojxona tartib-qoidalaridagi muammolarni qayd etadilar.
Toshkentliklar kichik tuman savdo markazlariga kiyim-kechak, oziq-ovqat yoki mayda chakana tovarlarni rejalashtirilgan xarid qilish uchun boradilar. Tashkent City Mall kabi yirik TRC larga esa odamlar nafaqat xarid qilish uchun, balki koʻngil ochish, kafe, restoran va kinoteatrlarga borish uchun ham kelishadi.
«Chakana sotuvchilar tomonidan band etilgan maydonlar hajmini hisobga olsak, Toshkentdagi yirik savdo markazlarida eng koʻp talab qilinadigan tovarlar fashion-ritel tovarlari hisoblanadi – ularning ulushi GLA maydonlarining yarmiga toʻgʻri keladi. Restoranlar/kafe va koʻngil ochish segmentlaridagi savdo markazlaridagi maydonlarning oʻrtacha ulushi ijaraga yaroqli maydonlarning atigi 1 dan 10% gacha», — deydi Xaitov.
Qozogʻistondagi TRC larda esa restoranlar/kafeler va koʻngil ochish joylarining umumiy ulushi maydonlarning yarmigacha egallaydi.
Oʻzbekistonda onlayn savdo ham hali 2% ni tashkil etadi – bu Qozogʻistondagidan olti barobar kam. Lekin uning hajmi jadal oʻsmoqda (+100% yiliga).
Manba: Kursiv.kz
Foto: shutterstock
